Compliance z przepisami „sankcyjnymi” wobec Rosji i Białorusi

Rozporządzenie 765/2006

Rozporządzenie 765/2006 przewiduje w szczególności (z zastrzeżeniem wyjątków określonych w tym akcie):

1. zamrożenie wszystkich funduszy i zasobów gospodarczych będących własnością, pozostających w posiadaniu, we faktycznym władaniu lub pod kontrolą osób fizycznych lub prawnych, podmiotów i organów określonych w załączniku I do tego rozporządzenia,
2. zakaz udostępniania osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom i organom wymienionym w załączniku I funduszy oraz zasobów gospodarczych,
3. zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest bezpośrednie lub pośrednie obejście środków i zakazów przewidzianych w rozporządzeniu,
4. obowiązki informacyjne wobec właściwych organów państw członkowskich.

Rozporządzenie 765/2006 przewiduje też konkretne zakazy sprzedaży towarów i usług określonych w tym akcie. Przykładowo, zakazuje świadczenia, bezpośrednio lub pośrednio, na rzecz obywateli Białorusi lub osób fizycznych zamieszkałych na Białorusi lub na rzecz osób prawnych, podmiotów lub organów mających siedzibę na Białorusi następujących usług:

1. usług w zakresie kryptoaktywów zdefiniowanych w MiCA,
2. wydawania instrumentów płatniczych, usług acquiringu transakcji płatniczych i usług inicjowania płatności zdefiniowanych w PSD2,
3. emisji pieniądza elektronicznego zdefiniowanego w EMD2.

Dodatkowo, od dnia 26 marca 2025 r. obowiązuje zakaz, zgodnie z którym obywatele białoruscy lub osoby fizyczne zamieszkałe na Białorusi nie mogą, bezpośrednio lub pośrednio, być właścicielami osób prawnych, podmiotów lub organów zarejestrowanych lub utworzonych na podstawie prawa państwa członkowskiego i świadczących usługi, których przedmiotem jest udostępnianie portfeli służących do przechowywania kryptoaktywów, prowadzenie rachunków kryptoaktywów lub przechowywanie kryptoaktywów, nie mogą sprawować kontroli nad tymi osobami prawnymi, podmiotami lub organami ani nie mogą zajmować jakichkolwiek stanowisk w organach zarządzających tych osób prawnych, podmiotów lub organów.

Omówione powyżej zakazy nie mają zastosowania do obywateli państwa członkowskiego, państwa będącego członkiem Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii ani do osób fizycznych posiadających zezwolenie na pobyt czasowy lub stały w państwie członkowskim, państwie będącym członkiem Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Szwajcarii.

Rozporządzenie 269/2014

Rozporządzenie 269/2014 przewiduje w szczególności (z zastrzeżeniem wyjątków określonych w tym akcie):

1. zamrożenie wszystkich środków finansowych i zasobów gospodarczych należących do osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia,
2. zakaz udostępniania osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom wymienionym w załączniku I do tego rozporządzenia oraz na ich rzecz środków finansowych lub zasobów gospodarczych,
3. zakaz świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest obejście zakazów określonych w rozporządzeniu, w tym poprzez uczestniczenie w takich działaniach bez rozmyślnego dążenia do celu lub skutku, ale ze świadomością, że takie uczestniczenie może mieć ten cel lub skutek, i akceptowanie takiej możliwości,
4. obowiązki informacyjne wobec właściwego organu państwa członkowskiego.

Rozporządzenie 692/2014

Rozporządzenie 692/2014 przewiduje w szczególności (z zastrzeżeniem wyjątków określonych w tym akcie):

1. zakaz przywozu do Unii Europejskiej towarów pochodzących z Krymu lub Sewastopola,
2. zakazy związane z inwestowaniem na Krymie lub w Sewastopolu (w tym zakaz udzielania pożyczek lub kredytów lub uczestniczenia we wszelkich uzgodnieniach służących udzielaniu pożyczek lub kredytów lub udzielaniu finansowania w inny sposób w tym w postaci kapitału własnego, na rzecz podmiotu na Krymie lub w Sewastopolu lub w udokumentowanym celu finansowania takiego podmiotu),
3. zakazy dotyczące sprzedaży towarów oraz świadczenia usług na rzecz osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów na Krymie lub w Sewastopolu,
4. zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest obejście zakazów ustanowionych w rozporządzeniu, w tym poprzez uczestniczenie w takich działaniach bez rozmyślnego dążenia do tego celu lub skutku, ale ze świadomością, że uczestniczenie w takich działaniach może mieć ten cel lub skutek, oraz akceptowanie takiej możliwości,
5. obowiązki informacyjne wobec właściwego organu państwa członkowskiego.

Rozporządzenie 833/2014

Rozporządzenie 833/2014 przewiduje w szczególności (z zastrzeżeniem wyjątków określonych w tym akcie) zakaz sprzedaży towarów i świadczenia usług określonych w tym akcie.

Przykładowo, rozporządzenie to zakazuje świadczenia, bezpośrednio lub pośrednio, na rzecz obywateli Rosji lub osób fizycznych zamieszkałych w Rosji lub na rzecz osób prawnych, podmiotów lub organów mających siedzibę w Rosji następujących usług:

1. usług w zakresie kryptoaktywów zdefiniowanych w MiCA,
2. wydawania instrumentów płatniczych, usług acquiringu transakcji płatniczych i inicjowania płatności zdefiniowanych w PSD2,
3. emisji pieniądza elektronicznego zdefiniowanego w EMD2.

Ponadto, rozporządzenie 833/2014 od dnia 18 stycznia 2024 r. wprowadza zakaz, zgodnie z którym obywatele rosyjscy lub osoby fizyczne zamieszkałe w Rosji nie mogą, bezpośrednio lub pośrednio, być właścicielami osób prawnych, podmiotów lub organów zarejestrowanych lub utworzonych na podstawie prawa państwa członkowskiego i świadczących usługi w zakresie portfela, rachunków i przechowywania kryptoaktywów, nie mogą sprawować kontroli nad tymi osobami prawnymi, podmiotami lub organami ani nie mogą zajmować jakichkolwiek stanowisk w organach zarządzających tych osób prawnych, podmiotów lub organów.

Omówione powyżej zakazy nie mają zastosowania do obywateli państwa członkowskiego, państwa będącego członkiem Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii ani do osób fizycznych posiadających zezwolenie na pobyt czasowy lub stały w państwie członkowskim, państwie będącym członkiem Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Szwajcarii.

Rozporządzenie 2022/263

Rozporządzenie 2022/263 przewiduje w szczególności (z zastrzeżeniem wyjątków określonych w tym akcie):

1. zakaz przywozu do Unii Europejskiej towarów pochodzących z niekontrolowanych przez rząd obszarów ukraińskich obwodów donieckiego, chersońskiego, ługańskiego i zaporoskiego (tzw. określonych terytoriów),
2. zakazy związane z inwestowaniem na określonych terytoriach (w tym zakaz udzielania pożyczek lub kredytów lub uczestniczenia w jakichkolwiek uzgodnieniach służących udzielaniu pożyczek lub kredytów lub udzielaniu finansowania w inny sposób, w tym w postaci kapitału własnego, na rzecz podmiotu na określonych terytoriach, lub w udokumentowanym celu finansowania takiego podmiotu),
3. zakazy dotyczące sprzedaży towarów oraz świadczenia usług na rzecz osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów na określonych terytoriach,
4. zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest obejście zakazów ustanowionych w rozporządzeniu, w tym poprzez uczestniczenie w takich działaniach bez rozmyślnego dążenia do tego celu lub skutku, ale ze świadomością, że uczestniczenie w takich działaniach może mieć ten cel lub skutek, oraz akceptowanie takiej możliwości,
5. obowiązki informacyjne wobec właściwego organu państwa członkowskiego.

Polskie przepisy

Polskie przepisy sankcyjne obejmują trzy kluczowe płaszczyzny:

1. określają sankcje za naruszenie przepisów prawa UE (Ustawa sankcyjna oraz Ustawa o KAS),
2. regulują procedurę zwalnianie zamrożonych środków finansowych lub zasobów gospodarczych (Ustawa o KAS),
3. wprowadzają polską listę sankcyjną osób i podmiotów, wobec których są odpowiednio stosowane wybrane środki określone w rozporządzeniu 765/2006 oraz rozporządzeniu 269/2014, a także określają sankcje za naruszenie Ustawy Sankcyjnej (Ustawa sankcyjna).

Polskie przepisy przewidują, że naruszenie przepisów prawa UE zagrożone jest:

1. odpowiedzialnością administracyjną – kara pieniężna nakładana przez naczelnika urzędu celno-skarbowego, w wysokości do 20 000 000 zł (art. 143d Ustawy o KAS),
2. odpowiedzialnością karną – kara pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3, a w wypadkach mniejszej wagi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 15 Ustawy sankcyjnej).

Z kolei naruszenie przepisów Ustawy sankcyjnej dotyczących polskiej listy sankcyjnej zagrożone jest odpowiedzialnością administracyjną – kara pieniężna nakładana przez naczelnika urzędu celno-skarbowego, w wysokości do 20 000 000 zł (art. 6 Ustawy sankcyjnej).

Co dostarczamy?

1. Opracowanie dokumentacji wewnętrznej i stosownych procedur mających na celu zapewnienie zgodności działalności z przepisami sankcyjnymi.
2. Audyty dokumentacji wewnętrznej.
3. Ocena dopuszczalności przeprowadzenia określonej transakcji w świetle przepisów sankcyjnych.
4. Monitoring legislacyjny i dostosowywanie dokumentacji do nowych sankcji.